Aralık 2025

Endometriozis, Adenomyozis ve Tüp Bebek Tedavisinde Yumurta (Oosit) Kalitesi Üzerine Etkileri

 

Güncel Bilimsel Veriler Ne Söylüyor?

Endometriozis (çikolata kisti hastalığı, rahim iç dokusuna benzer hücrelerin yumurtalıklar veya karın içinde bulunması) ve adenomyozis (rahim iç tabakasının rahim kası içine yerleşmesi), üreme çağındaki kadınlarda sık görülen ve infertilite ile ilişkilendirilen iki önemli jinekolojik hastalıktır. Uzun yıllardır bu hastalıkların yumurta kalitesi, embriyo gelişimi ve tüp bebek (IVF) başarı oranları üzerindeki etkisi tartışılmaktadır.
Kliniğimizde yapılan, üreme endokrinolojisi ve infertilite alanında saygın bir dergi olan  Reproductive BioMedicine Online (RBMO) dergisinde 2026’da yayımlanan ve 205.978 yumurtanın incelendiği geniş kapsamlı bir çalışma, bu konudaki birçok soru işaretine net yanıtlar sunmuştur (1, Link).

Endometriozis Yumurta Kalitesini Bozar mı?
Bu büyük ölçekli çalışmanın en çarpıcı sonucu şudur:
Endometriozis, yumurta morfolojisini ve yumurta kalitesini bozmaz.

• Endometriozisli hastalardan elde edilen yumurtaların:
• Olgunlaşma kapasitesi (maturasyon)
• Döllenme oranı (fertilizasyon)
• Blastokist gelişimi

endometriozis olmayan hastalarla benzer bulunmuştur.

Yani endometriozis varlığı, yumurtanın genetik veya yapısal kalitesini tek başına düşüren bir faktör değildir.

Peki Neden Daha Az Yumurta Elde Edilebiliyor?
Çalışmada dikkat çeken bir diğer nokta:

• Endometriozisli hastalarda:
• Toplanan yumurta sayısı
• Olgun (matür) yumurta sayısı

endometriozis olmayan hasta grubuna göre bir miktar daha düşük bulunmuştur.

Bu durum, özellikle endometrioma (çikolata kisti) varlığı veya daha önce geçirilmiş yumurtalık cerrahileriyle (endometrioma çıkarılması) ilişkilidir. Ancak önemli olan nokta şudur; az sayıda da olsa elde edilen yumurtaların kalitesi korunmaktadır.

 

Tüp Bebek Başarı Oranı Etkileniyor mu?
 

Endometriozis olan hastalarda:

• Klinik gebelik oranları
• Devam eden gebelik oranları
• Canlı doğum oranları

endometriozisi olmayan hastalarla benzer bulunmuştur.

Yani uygun embriyo elde edildiğinde ve doğru zamanda transfer yapıldığında, endometriozis tek başına tüp bebek başarısını düşürmez.

Adenomyozis Durumu Farklı mı?
Aynı çalışma adenomyozis için önemli bir ayrım yapmaktadır.

Adenomyozis varlığında:

• Gebelik kaybı riski artmaktadır
• Canlı doğum oranları düşmektedir

Bu olumsuz etki:

• Yumurta kalitesi veya embriyo kalitesinden çok,
• Rahim içi ortam (implantasyon ve gebeliğin devamı) ile ilişkilidir.

Yani adenomyozis, yumurta kalitesinden ziyade rahimin gebeliği taşıma kapasitesini etkileyen bir durumdur.

Bu Bilgiler Klinik Pratikte Ne Anlama Geliyor?

✔ Endometriozisli hastalar için:

• “Yumurtalarım kötü” endişesi çoğu zaman bilimsel olarak desteklenmemektedir
•  Tüp bebek tedavisi güvenle planlanabilir

✔ Adenomyozisli hastalar için:

• Transfer öncesi rahim hazırlığı
• Baskılama ve dondurulmuş embriyo transferi
• Kişiye özel tedavi stratejileri

başarıyı belirleyici hale gelir.

 

Sonuç

• Endometriozis, yumurta kalitesini ve canlı doğum oranlarını anlamlı şekilde düşürmez.
• Adenomyozis, gebelik kaybı riskini artırabilir ve özel planlama gerektirir.
•  Doğru hasta seçimi, doğru zamanlama ve kişiye özel tedavi ile başarı mümkündür.

 

KAYNAKLAR:

1) Effect of endometriosis and adenomyosis on oocyte quality: an evaluation of 205,978 oocytes Kahraman, Semra et al. Reproductive BioMedicine Online, Volume 52, Issue 3, 105234 (https://www.rbmojournal.com/article/S1472-6483(25)00441-9/abstract)

 

Dr. İpek Nur Balın Düzgüner