Teknik olarak çok daha uzun süreler saklanabilmelerine rağmen ülkemizde embriyoların dondurularak saklanma süresi Sağlık Bakanlığı, Üremeye Yardımcı Teknikler Üst Kurulunun hazırladığı yönetmelik gereğince 5 yıl olarak belirlenmiştir.

 

Embriyo Freezing (Embriyoların Dondurulması)

Embriyoların dondurulması tüp bebek tedavisi için başvurmuş olan çiftlere birçok kolaylık sağlamaktadır. Eğer tüp bebek yada mikroenjeksiyon uygulanıp gebelik elde edilemezse, gebelik elde edilip düşükle sonlanırsa yada doğumla sonlanan bir gebelikten sonra çift tekrar bir bebek dünyaya getirmeye karar verirse, daha önce kendi sperm ve yumurta hücrelerinin döllenmesiyle elde edilmiş olan dondurulmuş embriyolar çözülerek kadın rahmine yerleştirilip gebelik olması sağlanabilir. Böylece kadına uzun süren hormon ilaçlarının verilmesi engellendiği gibi tüp bebek işlemindeki gerekli bütün aşamalar atlanacağı için maliyet olarak da çiftlere son derece uygun bir kolaylık sağlamaktadır. Merkezimizde embriyo dondurma teknikleri ile elde edilen gebelik oranı % 38 ile 40 oranındadır. Embriyoların dondurulması çeşitli nedenlerden dolayı zorunlu olarak da yapılmaktadır. Eğer embriyoların transfer edileceği dönemde kadına ait herhangi bir sorun ortaya çıkarsa (örneğin hormon tedavisi sırasında yumurtalıkların aşırı uyarılması) o zaman tüm embriyolar dondurulup kadında hayati risk oluşturan bu tablonun gerilemesinden sonra daha emniyetli bir zamanda çözülerek transfer edilebilirler. Yine rahim içi zarının (endometriumun) gebelik için uygun olmayacak bir kalınlıkta olması durumunda da embriyolar dondurularak saklanıp daha sonra rahim içinin daha iyi hazırlandığı başka bir dönemde transfer yapılabilir. Embriyolar gelişme dönemlerinin her aşamasında dondurulabilmektedirler. Ancak her aşamanın kendine özel bir teknikle yapılması ve aşamada dondurma sonrası çözme işlemi yapıldığında hücrelerin canlılıkları devam ettirip ettirmedikleri son derece önemli bir konudur. Merkezimizde 1., 2., 3., 5. ve 6. gün embriyo dondurma işlemleri uygulanmaktadır. Yapılan çalışmalar ve bizim kendi gözlemlerimiz en erken ve en geç evrede yapılan dondurma işlemlerinin gerçekte en başarılı sonuçlar verdiği şeklindedir. Özellikle 5. ve 6. gün aşamasındaki embriyoların dondurulmasında ülkemizde sadece İstanbul Memorial Hastanesi Tüp Bebek Merkezinde uygulanan vitrifikasyon tekniği kullanılmaktadır ve bu yöntem kullanılarak embriyoların dondurup çözülmesi ile oldukça başarılı sonuçlar elde edilmektedir. Teknik olarak çok daha uzun süreler saklanabilmelerine rağmen ülkemizde embriyoların dondurularak saklanma süresi Sağlık Bakanlığı, Üremeye Yardımcı Teknikler Üst Kurulunun hazırladığı yönetmelik gereğince 3 yıl olarak belirlenmiştir.

Testis Dokusunun Dondurulması

Günümüzde kadından elde edilmiş olgunlaşmamış yumurta hücreleri, olgun yumurta hücreleri ve her aşamada embriyo dondurulduğu gibi ayrıca sperm hücreleri ve erkeğin yumurtalık dokusu yani testis de dondurularak saklanabilmektedir. Erkekten elde edilen yumurtalık dokusunun dondurularak saklanması her seferinde tekrar eden operasyonlardan kaçınılması amacıyla oldukça önemlidir. Bilindiği gibi azoospermik yani menide hiç sperm bulunmayan erkeklerden sperm, ameliyatla yumurtalıklardan elde edilmektedir. Ve bir kez yumurtalıktan elde edilen dokuda sperm bulunduğunda bunların bir kısmı mikroenjeksiyon için kullanılırken geri kalan doku da dondurularak saklanabilir ve daha sonra tekrar çözülen bu dokudan elde edilen sperm hücreleri tekrar tekrar kullanılabilir. Ülkemizdeki yasalara göre sperm hücreleri hiçbir şekilde sperm bankası oluşturmak amacıyla dondurulamaz. Ancak operasyon ile elde edilmiş testis dokusunda sperm var ise bu dokunun atılması yerine kişinin kendisine ait olan hücrelerin dondurulması gerçekleştirilmektedir. Böylece kişi ileri bir tarihte yeni bir tedaviye başlamak isterse tekrar ameliyat geçirmek zorunda kalmamakta ve dondurulan bu doku içerisindeki spermler kullanılabilmektedir. Testis dokusu dondurma işlemi de başarılı bir şekilde Türkiye'de ilk kez merkezimizde uygulanmaya başlanmıştır.

Over Dokusu Dondurulması ve Transplantasyonu

Günümüzde, gelişen tedavi yöntemleri ile birçok kanser türünde kür sağlanabilmektedir. Bu sevindirici ilerlemelere rağmen bu tür tedaviler sonrasında birçok genç kadın hayatının geri kalan kısmını infertil olarak geçirmekte ve erken dönemde menopozla karşı karşıya kalmaktadır. Aynı problem çocukluk yaşı tümörleri, rahim kanseri gibi erken yaşta herhangi bir nedenle yumurtalıkları ameliyat ile alınmış kadınlar için de geçerli olmaktadır. Böyle durumlarda, yumurtalıkların veya yumurtalıklardan alınan bir parçanın, çeşitli koruyucu maddeler içerisinde dondurularak saklanması işlemi merkezimizde uygulanmaya başlanmıştır. İşlemde yumurtaları içeren yüzey dokusundan bir örnek alınır, küçük parçalar halinde dondurularak saklanır. Dondurulan dokular daha sonra çözülerek kullanılmak üzere -196°C'da sıvı azot tanklarında saklanır. Over dokusunun dondurulup çözüldükten sonra tekrar vücuda yerleştirildiğinde, fonksiyonlarını koruduğu gözlenmiştir. Bu yöntem yumurtalık kapasitesini erken yaşta kaybetme riski ile karşı karşıya kalan kadınlar için bir ümit oluşturmaktadır.

Endometrial coculture hücrelerin dondurulması

Endometrial coculture işlemleri sırasında elde edilen hücreler işlem sırasında hastaya ait embriyoların kültüründe kullanılırken (primer kültür) alternatif olarak belirli koşullarda ve özel yöntemler kullanmak suretiyle dondurularak saklanabilirler. Böylece istenildiğinde daha ileri bir tarihte gerçekleştirilecek yeni bir tedavi sırasında kullanılabilirler. Endometrial coculture hücreleri dondurma işlemi embriyoloji ve androloji laboratuarlarında gerçekleştirilen diğer işlemler gibi özel teknik ve araçlar gerektirmektedir. Bu araçlar yardımıyla hücreler bulundukları kültür ortamından ayrıştırılarak gliserol ve DMSO gibi belirli oranlarda kriyoprotektan ajanlar içeren ortamlarda ve belirlenmiş soğutma oranlarında -70°C ye kadar soğutulur ve sıvı nitrojen içerisinde saklanırlar. Yeni bir tedaviye başlanıldığında, belirlenen günde çözülerek tekrar kültür ortamına alınırlar. Böylece endometrial coculture hücreleri birden fazla tedavi işlemi sırasında kullanılabilmektedir.