AYIN KONUSU
Ayın Konusu

Ayın Konusu

Anasayfa / Ayın Konusu
Endometriyum, rahimin hormonlara duyarlı olan ve embriyonun yerleştiği en iç tabakasıdır. Başarılı embriyo tutunması ve pozitif gebelik sonucu için iyi kalite embriyo dışında, embriyo ile senkronize gelişmiş alıcı bir endometriyum gereklidir. Gebelik için embriyo transferi öncesinde minimum endometriyum kalınlığının 7-7,5 mm olmasını ve daha da önemlisi patterninin 3 çizgi şeklinde görülmesini beklemekteyiz. Literatürde ince endometriyum tanımlaması için birçok sınır değer olsa da genel kabul edilen endometriyumun 7 mm altında olmasıdır.

İNCE ENDOMETRİYUM NEDİR?

Mart 2019

İNCE ENDOMETRİYUM NEDİR?

Endometriyum, rahimin hormonlara duyarlı olan ve embriyonun yerleştiği en iç tabakasıdır. Başarılı embriyo tutunması ve pozitif gebelik sonucu için iyi kalite embriyo dışında, embriyo ile senkronize gelişmiş alıcı bir endometriyum gereklidir. Gebelik için embriyo transferi öncesinde minimum endometriyum kalınlığının 7-7,5 mm olmasını ve daha da önemlisi patterninin 3 çizgi şeklinde görülmesini beklemekteyiz. Literatürde ince endometriyum tanımlaması için birçok sınır değer olsa da genel kabul edilen endometriyumun 7 mm altında olmasıdır.

İNCE ENDOMETRİYUM NEDENLERİ NELERDİR?

İnce endometriyum küretaj, rahim içine yapılan ameliyatlar ve geçirilmiş enfeksiyon nedeni ile rahim iç zarının hasar gördüğü ve rahim içi yapışıklıklarının oluştuğu durumlara bağlı olabildiği gibi rahmin doğuştan yapısal bozukluklarında ve idiyopatik (nedeni bilinmeyen) olarak da görülebilir.

İNCE ENDOMETRİYUMDA TEDAVİ SEÇENEKLERİ NELERDİR?

İnce endometriyum tedavisi için çeşitli yöntemler denenmiştir. Endometriyal kalınlığı arttıran en önemli tedavi hormon (estrojen) tedavisidir. Diğer tedavi yöntemlerinin bilimsel olarak kanıtlanmış kesin etkileri olmamakla beraber, rahim zarı estrojen tedavisine rağmen ince kalan hastalarda adjuvan (yardımcı) tedaviler olarak kullanılmaktadır.

Hormon (estrojen) tedavisi; donma çözme embriyo transferinde adetin 2.gününden başlanarak yüksek dozda estrojen hormonu oral (ağızdan) ya da transdermal (cilt yolu-bant) olarak veya aynı anda her iki şekilde rahim kalınlaştırmak için verilir. Genelde 6-8 mg /günlük dozlarda kullanılmakla birlikte ilaç dozunun günlük 16 mg’a kadar çıktığı yayınlar mevcuttur. Ancak ilaç dozunu arttırmanın endometrium kalınlığını arttırmaya pozitif etkisi gösterilememiştir. Biz kliniğimizde genellikle günlük 6-8 mg dozda estrojen tedavisi kullanmaktayız.

Düşük doz aspirin; endometriyal kan akımını arttırması, subendometriyal kasılmayı azaltması nedeni ile düşük doz aspirinin ince endometriyum tedavisinde yeri olabileceği düşünülmüş. Ancak yapılan çalışmaların bir kısmı fayda sağladığını söylerken bir kısmında etkisiz olduğu gösterilmiştir. Donma çözme transferinde estrojen tedavisine ek olarak günlük 100 mg aspirin tedavisi kullanılabilir.

Pentoksifilin ; vasodilatasyon (damar genişlemesi) etkisi ile tedavide kullanılmaktadır. Çalışmalarda günlük 800 mg dozda kullanılmıştır. Evitamini; antioksidan ve vasodilatasyon (damar genişlemesi) etkisi nedeni ile özellikle pentoksifilin ile birlikte kullanılmaktadır. E vitaminin 400 IU-1000 IU değişken dozlarda kullanımı bildirilmiştir. Bu ikili tedavinin gebelik sonuçları üzerine pozitif katkısı gösterilmemekle beraber endometriyum ince kalan olgularda estrojen tedavisine ek olarak kullanılabilmektedir. 

Sildenafil(vajinal); vasodilatasyon(damar genişlemesi) ve kan akımını arttırması nedeni ile vajinal yoldan kullanımı önerilmiştir. Günlük 100 mg dozlarda çatlatma iğnesi gününe ya da embriyo transfer gününe kadar kullanılmıştır. Çalışmalarda endometriyum kalınlaştırcı etkisi net olarak gösterilememiştir.

Granülosit-Koloni Stimulating Faktör (G-CSF); granülosit ve kök hücre üreten bir glikoproteindir. G-CSF’ye ait reseptörler kemik iliği öncü hücreleri dışında endometriyum ve trofoektoderm (embryo dış hücreleri) üzerinde de bulunur. Endometriyal hücre çoğalması ve farklılaşmasını sağlar. Yumurta çatlatma günü 30 IU(300mcg/ml Filgrastim) intrauterin (rahim içine) uygulanır. Ardından 2 gün sonra kontrolde endometriyum 7 mm altında ise 2. Kez tekrar uygulanır. İnce endometriyum tedavisinde klinik sonuçlar üzerine etkisi gösterilememiştir, ancak diğer tüm tedavilere rağmen endometriyum 7 mm altında olan hastalarda uygulanabilir.

Otolog PRP (Plateletten Zengin Plazma); hastanın kendi kanından santrifüj edilerek hazırlanır. Embriyonun tutunma sürecinde etkili olan çok sayıda büyüme faktörü içerir. İlk olarak 2015 yılında kullanılmıştır. Yüksek doz estrojen tedavisine rağmen ince endometriyum saptanan olgularda rahim içerisine uygulanabilir. Steril şartlarda 0,5 – 0,8 ml uygulanabilir. Bazı yayınlarda 3 gün sonra yapılan kontrolde endometriyum 7 mm altında ise 2. kez uygulanmıştır. Şu ana kadar az sayıda hasta grubuna uygulanmış olup kesin etkisi bilinmemektedir.

Kök Hücre tedavisi; Çalışmalarda, hastanın kendi kemik iliği aspire edilerek kültür şatlarında çoğaltılan kemik iliği kaynaklı kök hücreler rahim içerisine uygulanmış, ardından estrojen-progesteron tedavisi birkaç ay verilmiştir. Farklı bir yöntem olarak G-CSF uygulaması ile hastanın kanından ayrıştırılan kemik iliği kaynaklı kök hücreler girişimsel radyoloji tarafından rahim duvarı arterlerinin içine verilmiş, ardından estrojen tedavisi ile rahim içi kalınlık artışı takip edilmiştir. Bu uygulamalar henüz deneme aşamasında olup medikal ve cerrahi tedavilere yanıtsız ciddi ince endometriyum hastaları için uygulanabilirliği araştırılmaktadır.

İnce endometriyum tedavisinde Histeroskopinin Yeri

İnce endometriyum tanısı alan hastalarda rahim içinde yapışıklık veya uterin patoloji (yapısal anomali, adenomyozis, myom) olduğu düşünülüyorsa histeroskopi tedavi seçeneği olarak önerilebilir. Histeroskopi ile rahim içi normal ve normale yakın hacim ve forma dönüştürülürken histeroskopinin endometriyal kalınlık arttırıcı etkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle transfer öncesinde hormon tedavisi ile rahim hazırlığı yapmak daha uygun olur. Rahim içi yapışıklıkların tekrarını önlemek için ameliyat sonrasında RİA (rahim içi araç) uygulaması, rahim içine balon yerleştirilmesi, rahim içine hyaluronik asit ve anti-adezyon bariyer jel uygulaması, hormonal tedaviler yapılmaktadır. Ancak bu tedavilere rağmen ileri düzey yapışıklıklarda % 3-% 62,5 tekrarlama riski mevcuttur.

Op. Dr. İpek Nur BALIN DÜZGÜNER

SAYFA BAŞINA DÖN